Türkiye ekonomisinin 2027-2029 dönemine ilişkin yeni Orta Vadeli Programı (OVP), yalnızca
enflasyon, büyüme ve kamu maliyesi açısından değil, tarım sektörü bakımından da önemli mesajlar
içeriyor. 6 Eylül 2026’da açıklanan programda ekonominin üç yıllık yol haritası ortaya konulurken,
tarımın gıda arz güvenliği, fiyat istikrarı, verimlilik ve sürdürülebilirlik açısından stratejik konumu bir
kez daha öne çıkıyor.
Tarım açısından OVP’ye bakıldığında en dikkat çekici noktalardan biri, üretimin yalnızca miktar olarak
artırılmasının değil, planlı, verimli ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulmasının hedeflenmesi.
Türkiye'nin son yıllarda yaşadığı kuraklık, zirai don, aşırı yağış, girdi maliyetlerindeki yükseliş ve iklim
kaynaklı üretim dalgalanmaları, tarım politikalarının artık yalnızca destek ödemeleri üzerinden
değerlendirilemeyeceğini gösteriyor.
Gıda enflasyonu için tarım kritik sektör
OVP’nin tarım açısından en önemli başlıklarından biri gıda fiyatları. Türkiye’de tüketici enflasyonunun
önemli bileşenlerinden olan gıda fiyatlarında kalıcı istikrar sağlanabilmesi için tarımsal üretimin
istikrarlı hale gelmesi gerekiyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de daha önce gıda
enflasyonuyla mücadelenin yalnızca para politikasıyla çözülemeyeceğine, yapısal dönüşüm ve
tarımsal üretimin desteklenmesine ihtiyaç bulunduğuna dikkat çekmişti.
Bu nedenle OVP’nin tarıma yaklaşımını yalnızca çiftçiye verilen destekler açısından değil, vatandaşın
mutfak bütçesi açısından da değerlendirmek gerekiyor. Üretim azalır, maliyetler yükselir ve arz
sıkıntısı ortaya çıkarsa bunun sonucu market ve pazar fiyatlarına yansıyor. Dolayısıyla tarımsal
üretimde istikrar, aynı zamanda enflasyonla mücadelenin önemli ayaklarından biri.
Üretim planlaması daha fazla önem kazanıyor
Türkiye'nin tarım politikasında son dönemde öne çıkan üretim planlaması yaklaşımının yeni OVP ile
birlikte daha da önem kazanması bekleniyor. Bunun temel amacı, hangi bölgede hangi ürünün, ne
miktarda ve hangi koşullarda üretileceğinin daha sağlıklı biçimde belirlenmesi.
Bu yaklaşım doğru uygulandığında hem üreticinin pazar sorununu azaltabilir hem de tüketicinin
ihtiyaç duyduğu ürünlerin yeterli miktarda üretilmesine katkı sağlayabilir. 2026 üretim yılı destekleme
modelinde de temel ve planlı üretim destekleri üzerinden farklı ürün gruplarına yönelik katsayılar
uygulanıyor. Örneğin buğday, arpa, ayçiçeği, pamuk ve soya gibi ürünlerde farklı destek seviyeleri
belirlenmiş durumda.
Ancak planlamanın başarılı olabilmesi için çiftçinin karar alma sürecinin de dikkate alınması gerekiyor.
Üretici, ekim kararını çoğu zaman bir yıl önceden veriyor. Bu nedenle destek miktarlarının, alım
politikalarının ve ürün fiyatlarının mümkün olduğunca öngörülebilir olması büyük önem taşıyor.
Çiftçinin en büyük sorunu maliyetler
Yeni OVP’nin tarım açısından en kritik sınavlarından biri de üretim maliyetleri olacak. Mazot, gübre,
yem, tohum, ilaç, elektrik, sulama ve işçilik giderlerindeki artışlar çiftçinin kârlılığını doğrudan
etkiliyor.
Desteklerin nominal olarak artırılması önemli olmakla birlikte, asıl mesele desteklerin reel olarak
üretim maliyetlerindeki artışı ne ölçüde karşılayabildiği. Nitekim 2026 yılı için temel desteklerin ve
planlama desteklerinin artırılmasına yönelik çalışmaların gündeme gelmesi de bu ihtiyacın göstergesi.
Burada dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta ise desteklerin üretim kararlarını yönlendirecek
şekilde tasarlanması. Sadece geçmişte üretilen ürüne ödeme yapmak yerine, Türkiye'nin gelecekte
ihtiyaç duyacağı ürünlere, su kaynaklarının durumuna ve bölgesel üretim kapasitesine göre destek
verilmesi daha etkili olabilir.
Su ve iklim riski artık tarım politikasının merkezinde
Tarım açısından OVP'nin en önemli başlıklarından biri de sürdürülebilirlik olmalı. İklim değişikliği artık
çiftçinin karşılaştığı uzak bir gelecek problemi değil; doğrudan bugünün üretim problemi.
Kuraklık, sıcaklık artışları, don olayları ve aşırı yağışlar ürün rekoltesini ciddi biçimde etkileyebiliyor.
Bu nedenle tarım politikalarının sulama yatırımları, su tasarrufu sağlayan teknolojiler, kuraklığa
dayanıklı çeşitler ve modern üretim teknikleriyle desteklenmesi gerekiyor.
Burada teknoloji önemli bir fırsat sunuyor. Akıllı sulama sistemleri, uydu görüntüleri, yapay zekâ
destekli rekolte tahminleri ve hassas tarım uygulamaları sayesinde hem su hem gübre hem de ilaç
kullanımının azaltılması mümkün. Tarımda dijitalleşmenin hızlandırılması, OVP'nin verimlilik
hedefleriyle de örtüşen bir alan.
Finansmana erişim belirleyici olacak
Çiftçinin OVP hedeflerine uyum sağlayabilmesi için uygun finansmana erişmesi de gerekiyor. Tarımsal
yatırımların büyük bölümü yüksek başlangıç maliyeti gerektiriyor. Modern sulama sistemi kurmak,
sera yatırımı yapmak, tarım makinesi almak veya depolama tesisi oluşturmak küçük ve orta ölçekli
üretici açısından önemli bir finansman yükü oluşturuyor.
Bu nedenle düşük maliyetli kredi, teminat mekanizmaları ve yatırım desteklerinin üretim
planlamasıyla birlikte yürütülmesi gerekiyor. Tarım Kefalet Destek Programı kapsamında tarımsal
kredilere teminat sağlanmasına yönelik adımların atılması da finansmana erişim sorununa verilen
önemin göstergelerinden biri.
Sonuç: Tarım, OVP’nin başarısının anahtarı
OVP nin tarım açısından başarısı, açıklanan hedeflerin sahada ne ölçüde uygulanacağıyla belirlenecek.
Çiftçinin daha fazla üretmesi isteniyorsa öncelikle üretimin ekonomik olarak sürdürülebilir olması
gerekiyor.
Türkiye'nin ihtiyacı yalnızca daha fazla üretim değil; daha verimli, daha planlı, daha teknolojik ve
iklim risklerine daha dayanıklı bir tarım sektörü. Bunun için desteklerin zamanında ödenmesi,
üreticinin maliyetlerinin dikkate alınması, finansmana erişimin kolaylaştırılması, su kaynaklarının
korunması ve ürün planlamasının piyasa koşullarıyla birlikte yürütülmesi gerekiyor.
OVP'nin tarım açısından en önemli mesajı bu nedenle tek bir rakamda değil, yaklaşımda aranmalı.
Tarım artık yalnızca kırsal kesimin ekonomik faaliyeti değil; gıda güvenliğinin, enflasyonla
mücadelenin, istihdamın, ihracatın ve toplumsal refahın temel unsurlarından biri. Önümüzdeki üç
yıllık dönemde bu anlayışın somut politikalara dönüşmesi halinde OVP, Türk tarımının daha dayanıklı
ve rekabetçi bir yapıya kavuşması için önemli bir fırsata dönüşebilir.