Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) bir hafta vadeli repo ihalelerine yeniden
başlama kararı, ilk bakışta teknik bir likidite yönetimi adımı gibi görünebilir. Ancak finans
piyasaları açısından bu kararın anlamı çok daha büyük. Çünkü Merkez Bankası politika faizini
yüzde 37’de tutarken, bankaların Merkez Bankası kaynaklarına hangi maliyetle ulaşacağını
değiştiren önemli bir düzenlemeye gidiyor.
TCMB, 1 Mart 2026 tarihinde finansal piyasalardaki gelişmeleri gerekçe göstererek bir hafta
vadeli repo ihalelerine ara vermişti. Bu süreçte bankaların likidite ihtiyacını karşılamasında
gecelik borç verme kanalı daha fazla önem kazanmış ve gecelik borç verme faizi yüzde 40
seviyesinde bulunmuştu. Şimdi ise haftalık repo kanalının yeniden açılmasıyla bankaların
yüzde 37’lik politika faizinden fonlanabilmesinin önü açılıyor.
Burada önemli bir ayrıntı var: Merkez Bankası resmen “faiz indirdim” demiyor. Politika faizi
hâlâ yüzde 37. Gecelik borç verme faizi yüzde 40, gecelik borçlanma faizi ise yüzde 35,5
düzeyinde. Dolayısıyla alınan karar doğrudan bir politika faizi indirimi değil. Fakat bankaların
fiili fonlama maliyetini aşağı çekebileceği için piyasalarda faiz indirimi etkisi yaratabilecek
nitelikte.
Piyasaların baktığı asıl rakam politika faizi değil
Ekonomi yönetiminin attığı adımları değerlendirirken yalnızca Merkez Bankası’nın açıkladığı
politika faizine bakmak çoğu zaman yeterli değil. Piyasalar açısından önemli olan, bankaların
parayı gerçekte hangi maliyetle bulduğudur.
Repo ihalelerinin durdurulduğu dönemde bankaların fonlama maliyeti politika faizinin
üzerinde oluşabiliyordu. Şimdi ise haftalık repo kanalının yeniden devreye girmesiyle bu
maliyetin yüzde 37’ye doğru yaklaşması bekleniyor. Piyasa yorumlarında da kararın efektif
fonlama faizini aşağı çekebileceği ve böylece finansal koşullarda bir miktar gevşeme
yaratabileceği belirtiliyor.
İşte bu nedenle repo ihalelerinin yeniden başlamasını “teknik bir işlem” olarak görmemek
gerekiyor. Bu karar, Merkez Bankası’nın para politikasının piyasaya nasıl aktarıldığı
konusunda önemli bir değişiklik anlamına geliyor.
Mevduat ve kredi faizleri nasıl etkilenebilir?
Bankaların Merkez Bankası’ndan daha düşük maliyetle fon bulabilmesi, zaman içinde
mevduat ve kredi faizleri üzerinde de etkili olabilir. Ancak burada otomatik ve aynı gün
gerçekleşecek bir faiz düşüşü beklemek doğru olmaz.
Bankaların fonlama maliyeti azalırsa kredi faizlerinde aşağı yönlü bir baskı oluşabilir. Özellikle
ticari krediler açısından finansman maliyetinin gerilemesi, işletmelerin yatırım ve işletme
sermayesi kararlarını etkileyebilir.
Mevduat tarafında ise farklı bir tablo ortaya çıkabilir. Bankaların daha ucuz Merkez Bankası
fonlamasına erişebilmesi, mevduat toplamak için yüksek faiz verme ihtiyacını azaltabilir. Bu
da zaman içerisinde mevduat faizlerinde aşağı yönlü hareket oluşturabilir.
Ancak enflasyon beklentileri, Türk lirasının seyri, bankaların likidite ihtiyacı ve piyasanın faiz
beklentileri bu sürecin hızını belirleyecektir.
Tahvil piyasası için önemli mesaj
Repo kararının en hızlı fiyatlanabileceği alanlardan biri tahvil piyasası olabilir. Çünkü piyasalar
gelecekteki faiz oranlarını bugünden satın alır.
Eğer yatırımcılar repo ihalelerinin yeniden başlamasını para politikasında normalleşmenin ve
finansal koşulların gevşemesinin ilk adımı olarak değerlendirirse, tahvil faizlerinde aşağı yönlü
hareket görülebilir. Tahvil fiyatları ile faizler ters yönde hareket ettiği için bu durum tahvil
fiyatlarını destekleyebilir.
Fakat bunun kalıcı olması için piyasanın enflasyon konusunda da ikna olması gerekir. Merkez
Bankası’nın temel hedefi fiyat istikrarını sağlamak ve para politikasını enflasyon görünümüne
göre belirlemek. TCMB de politika kararlarının enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilim ve
beklentiler dikkate alınarak alınacağını vurguluyor.
Dolayısıyla repo kararı tek başına “artık faizler hızla düşecek” şeklinde okunmamalı.
Borsa için olumlu ama garantili olmayan bir gelişme
Faizlerin ve özellikle şirketlerin finansman maliyetlerinin düşmesi, borsa açısından genel
olarak olumlu bir gelişme olabilir. Çünkü daha düşük faiz, şirketlerin kredi maliyetlerini
azaltabilir; yatırımların ve iç talebin desteklenmesine katkı sağlayabilir.
Ayrıca faiz getirilerinin azalması, bazı yatırımcıların tasarruflarını hisse senedi gibi daha
yüksek riskli varlıklara yöneltmesine neden olabilir.
Ancak borsa açısından “faiz düştü, borsa kesin yükselir” şeklinde basit bir denklem kurmak
doğru değildir. Enflasyon, döviz kuru, şirket kârlılıkları, küresel piyasalar ve jeopolitik
gelişmeler de hisse senedi fiyatlarını belirleyecektir.
Döviz piyasasında dikkatli olunmalı
Faizlerin fiilen gerilemesi Türk lirası açısından ise farklı bir risk taşıyabilir. TL varlıkların faiz
cazibesi azalırsa dövize yönelim artabilir. Bu nedenle Merkez Bankası’nın repo kanalını
yeniden açarken likiditeyi ne ölçüde sağlayacağı ve piyasadaki para miktarını nasıl yöneteceği
büyük önem taşıyor.
Başka bir ifadeyle Merkez Bankası bir yandan finansman maliyetlerini aşağı çekmek isterken
diğer yandan döviz piyasasında aşırı hareketlilik ve enflasyon beklentilerinde bozulma
oluşmasını engellemek zorunda.
Bu nedenle önümüzdeki dönemde yalnızca politika faizine değil, efektif fonlama faizine,
piyasadaki likidite miktarına, kredi faizlerine, mevduat faizlerine ve döviz kuruna birlikte
bakmak gerekecek.
Ekonomi için asıl sınav enflasyon
Repo ihalelerinin yeniden başlaması ekonomiye nefes aldırabilecek bir adım olabilir. Özellikle
yüksek finansman maliyetleriyle mücadele eden işletmeler açısından daha düşük fonlama
maliyeti önemli bir avantaj sağlayabilir.
Fakat Türkiye ekonomisinin temel meselesi hâlâ enflasyonla mücadeledir. Merkez
Bankası’nın geçmiş PPK metinlerinde de fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikasının
sürdürüleceği ve likidite koşullarının yakından izleneceği belirtiliyor.
Bu nedenle repo kanalının yeniden açılması, “sıkı para politikasından tamamen vazgeçildi”
anlamına gelmiyor. Daha doğru ifadeyle Merkez Bankası, para politikasının operasyonel
mekanizmasını yeniden düzenliyor ve piyasadaki fiili fonlama maliyetini politika faizine
yaklaştırıyor.
Piyasalar bundan sonra neyi izleyecek?
Önümüzdeki dönemde piyasaların gözü birkaç temel göstergede olacak: Efektif fonlama faizi
gerçekten yüzde 37’ye yaklaşacak mı? Bankaların kredi maliyetleri ne ölçüde düşecek?
Mevduat faizleri nasıl şekillenecek? Tahvil piyasası bu kararı kalıcı bir gevşeme sinyali olarak
mı değerlendirecek? Türk lirasının değeri nasıl tepki verecek?
Bu soruların cevapları, repo kararının gerçek etkisini ortaya koyacak.
Sonuç olarak Merkez Bankası’nın repo ihalelerine yeniden başlaması, rakamlarda küçük
görünen ancak piyasa mekanizması açısından önemli bir değişikliktir. Politika faizi yüzde
37’de kalırken bankaların daha düşük maliyetli fonlama kanalına ulaşabilmesi, ekonomide
“faiz indirimi yapılmadan faizlerin aşağı çekilmesi” etkisi yaratabilir.
Ancak bu etkinin kalıcı olup olmayacağını enflasyonun seyri belirleyecek. Eğer enflasyonda
kalıcı düşüş sağlanır ve beklentiler iyileşirse repo kanalının yeniden açılması daha geniş bir
faiz normalleşmesinin başlangıcı olabilir. Tersine enflasyon ve kur tarafında yeni baskılar
ortaya çıkarsa Merkez Bankası’nın bu gevşemeyi sınırlaması veya likiditeyi yeniden
sıkılaştırması şaşırtıcı olmayacaktır.
Kısacası piyasalar artık yalnızca “Merkez Bankası faizi kaç yaptı?” sorusunu sormayacak. Asıl
soru şu olacak:
“Bankalar parayı gerçekten kaçtan buluyor?”
Repo ihalelerinin yeniden başlamasının ekonomi ve piyasalar açısından asıl önemi de burada
yatıyor.